Op 16 september gaf Prof. Kenneth Lasoen van het Kenniscentrum Security Intelligence (KSI) een keynote tijdens Europols Criminal Analysis Conference (CrimACon25) over de rol van opsporing en handhaving bij het tegengaan van hybride dreigingen. Hij benadrukte dat detectie alleen niet volstaat: een assertieve, contraspionage-geïnspireerde aanpak is noodzakelijk om netwerken te verstoren en af te schrikken. Aansluitend schoof hij aan bij een panel over de invloed en implementatie van nieuwe technologieën.
Hybride dreigingen: oud fenomeen, nieuwe impact
Prof. Lasoen benadrukte dat hybride oorlogsvoering niet nieuw is, maar altijd onderdeel is geweest van internationale politiek. Van desinformatiecampagnes tot sabotage en geheime diplomatie: inlichtingendiensten beoefenen deze “dark arts” al eeuwen. Wat vandaag wél anders is, zijn de snelheid, reikwijdte en impact in een sterk vernetwerkte wereld. In essentie zijn hybride campagnes psychologische operaties die het situatiebewustzijn van een doelwit vertroebelen, met als doel beslissingen uit te lokken die de agressor bevoordelen.
Een belangrijke reden waarom westerse samenlevingen kwetsbaar zijn, is de complexiteit waarmee een breed palet aan tactieken gelijktijdig en domein overstijgend wordt ingezet. Effecten worden opgewekt op andere plekken dan waar de aanval zichtbaar is, waardoor detectie moeilijk is. Hybride oorlogsvoering floreert in de “grijze zone” tussen vrede en open conflict. Voorbeelden van zulke campagnes zijn:
- Informatieoorlogvoering: het verspreiden van desinformatie en het manipuleren van narratieven.
- Invloedoperaties: het richten op elites of besluitvormers.
- Cybersabotage: aanvallen op kritieke infrastructuur.
- Economische druk: embargo’s, vijandige overnames of cybergedreven financiële ontwrichting.
- Proxies: inzet van derde landen, private militaire bedrijven of migratiestromen.
- Georganiseerde misdaad: corruptie, smokkel en zelfs gerichte liquidaties.
Opsporing als eerste lijn bij hybride dreigingen
Hoewel detectie en bestrijding traditioneel bij inlichtingen- en veiligheidsdiensten liggen, maakte Lasoen een krachtig punt: ook de opsporings- en handhavingsketen heeft een cruciale, eerstehulp-rol in contrahybride operaties. Politie en recherche staan in de frontlinie wanneer verdachte financiële stromen opduiken, cyberinbraken worden gesignaleerd of ongebruikelijke patronen in georganiseerde criminaliteit zichtbaar worden. Met de juiste training kunnen zij vroege waarschuwingssignalen herkennen door (open‑source) intelligence te integreren met klassieke politiedata en informatie snel te delen met binnen- en buitenlandse partners.
Maar detectie alleen volstaat niet. Lasoen onderstreepte dat “aanval de beste verdediging is”. Waar nationale en EU‑responsen vaak reactief en gericht op weerbaarheid zijn, kan een assertievere aanpak effectiever zijn en afschrikking versterken. Door methoden en vaardigheden uit de contraspionage toe te passen, kunnen verdedigers vijandelijke netwerken actief verstoren, hun tactieken blootleggen en campagnes zelfs tegen de tegenstander laten terugslaan.
Ethische noodzaak en oproep tot actie
Misschien wel de meest opvallende conclusie was Lasoen’s ethische invalshoek: niet terugslaan tegen een destructieve tegenstander is, zo stelde hij, op zichzelf een morele mislukking. Met andere woorden: veerkracht zonder tegenactie loopt het risico manipulatie en misleiding te normaliseren.
Lasoen’s lezing was een duidelijke oproep tot actie: de opsporingsdiensten moeten zich niet alleen aanpassen aan deze realiteit, maar er ook een leidende rol in nemen, en daarbij contraspionagemethoden inzetten. De grijze zone verdedigt zichzelf niet.
Nu Europa steeds complexere dreigingen het hoofd moet bieden, was de boodschap van het KSI tijdens CrimACon25 duidelijk: de strijd tegen hybride oorlogsvoering begint op de werkvloer, bij de mensen die de gevolgen als eersten zien.
Wil je meer weten over inlichtingenwerk?
Benieuwd naar de wereld van inlichtingendiensten, contraspionage, misleidingsoperaties en bescherming tegen technische spionagemiddelen? Het Kenniscentrum Security Intelligence (KSI) biedt opleidingen en vormingen aan op het gebied van dreigingsanalyse en inlichtingenmethodiek. Ontdek ons aanbod op de website of neem contact op via info@ksi.institute
